|
 Yon
pwojè John Engle ak asosye li yo
an Ayiti
Pou
apwofondi konpreyansyon ak eksperyans
nan prensip, estrikti epi pratik ki rann
moun otonom.
GWOSOMODO
Fòm lidèchip nou tout konnen
yo ka kontrarye kreyativite, motivasyon
ak inisyativ. An jeneral, nenpòt
pozisyon pouvwa se yon lisans pou pale
men pa pou koute; pou di men pa pou mande;
pou bay lòd men pa pou sèvi.
Kontrekare tandans sa yo se responsablite
nou tout ki vle yon mond ki pi bon. Malerezman,
mòd lidèchip sa a ki chita
sou <<kontwòlkòmande>>
gen mak li nan domèn travay
devlopman entènasyonal, e rezilta
natirèl li se rann moun pi depandan.
Anpil moun di, “Peyi Dayiti se yon
simityè pwojè devlopman.”
Pri nou peye lè nou pa rann moun
otonom se soufrans, neglijans kapasite
imen, ak gaspiyaj.
Eksperyans
la chita sou sipozisyon apwòch
kontwòlkòmande ki toupatou
nan lekòl, nan antrepriz, nan enstitisyon
benevòl, nan òganizasyon
debaz ak enstitisyon leta yo kontrarye
evolisyon nòmal moun, gwoup ak
sosyete a anjeneral. Eksperyans la se
yon jefò pou dekouvri epi kreye
kondisyon ki pèmèt lespri
moun fleri. Nan peyi Dayiti, kote 80 pousan
nan 8 milyon moun k ap viv nan mizè
e ki pa konn li ak ekri, kè estrateji
Eksperyans la se bay yon lòt kalite
apwòch lidèchip. Sa mande
nou kiltive prensip epi fè eksperyans
ak estrikti òganizasyon ki chita
sou pwen sa yo:
-
Yon modèl lidèchip pou
sèvi, ki ankouraje epi sipòte
moun nan pwosesis pou yo dekouvri talan
ak pasyon yo.
-
Gwoup moun k ap aprann ansanm, kote
moun ap chèche grandi ak evolye
ansanm etan y ap rete solidè
ak lòt ki bò kote yo,
sitou sa sosyete a bliye epi mete sou
kote.
-
Yon Lespri antreprenè, kote moun
santi yo pouse pou inove ak pran risk
pou rive acheve sa yo kwè ladan
l.
ISTORIK
Sa
gen 9 lane, gen de (2) òganizasyon
ki te pran nesans: Limyè Lavi,
yon fondasyon Ayisyen ki chita Pòtoprens,
ak Beyond Borders, yon òganizasyon
benevòl ki chita nan vil Filadèlfi
nan peyi Etazini. Depi nan kòmansman,
prensip fondamantal 2 òganizasyon
sa yo se angajman pou gen yon estrikti
san chèf nan nivo ekip moun k ap
travay yo. Depi nan kòmansman,
nou te dakò responsablite ap makonnen
ak enterè e angajman olye se tit
travay ki ta dikte responsablite. Nou
te dakò tout desizyon t ap fèt
sou baz konsansis olye yo fèt sou
enpozisyon. Eksperyans kolektiv Limyè
Lavi ak Beyond Borders montre plizyè
bagay:
- Moun
ki libere sou fòm otorite kontwòl-kòmande
dwe pran plis responsablite pou travay
yo ak pou devlopman pèsonèl
pa yo.
-
Moun sa yo devlope plis konfyans nan
tèt yo e yo gen plis detèminansyon
pou defini vi yo.
-
Yo gen mwens chans pou repwodwi pratik
kontwòlkòmande a.
-
Lidè ki wè rezilta pozitif
lè yon lòt lidè
sèvi ak pratik ki site pi wo
yo gen anpil chans pou adopte yo nan
pratik pa l.
ESTRATEJI
Eksperyans
la chita sou baz pou entegre prensip Lidèchip
pou sèvi, Gwoup moun k ap aprann
ansanm, ak Lespri antreprenè atravè
inisyativ sa yo an Ayiti:
Pwojè
Wonn Refleksyon, (Touchtones)
te kòmanse an Ayiti nan lane 1997.
Se yon estrateji pou nouri edikasyon ki
chita sou baz diskisyon nan tout kalite
klas lekòl ak gwoup. Atravè
lekti ak diskisyon ki fèt sou yon
seri tèks ki byen chwazi, etidyan/patisipan
yo devlope abilite nan konprann sa yo
li, panse kritik, dyalòg, ak animasyon
gwoup. Pwofesè/monitè yo
vin aprann pran konfyans nan kapasite
etidyan/patisipan yo pou yo aprann san
presyon e pwofesè/monitè
yo vin aprann pran konfyans nan kapasite
etidyan/patisipan yo pou yo pran responsablite
pou edikasyon pa yo. Estrateji pou ogmante
kantite enstitisyon, gwoup ak klas lekòl
ki itilize Wonn Refleksyon reflete filozofi
debaz apwòch metòd la nan
yon gwoup. Menm jan etidyan/patisipan
yo aprann kondwi avni yo – pran
responsabilite pou edikasyon yo, moun
ki patisipe nan Pwojè Wonn Refleksyon
pran responsablite estratejik pou ogmante
kantite pwofesè/monitè ak
etidyan/patisipan k ap gen aksè
ak metòd la. Jodi a, gen plis pase
mil (1000) granmoun ak timoun ki patisipe
nan sesyon Wonn Refleksyon chak semèn
nan diferan zòn an Ayiti.
Rotalpha
se yon inisyativ alfabetizasyon Rotary
Club Dayiti yo. Depi 1998, gen plis pase
de san (200) moun ki jwenn fòmasyon
nan men fòmatè Rotalpha
nan metòd KLE (Concentrated Language
Encounter - CLE). Ak metòd KLE,
timoun ak granmoun aprann li ak ekri nan
kontèks pataj ak dokimantasyon
istwa ak eksperyans. Anplis, angajman
Klib Rotary Dayiti yo nan alfabetizasyon
nouri echanj ant Ayisyen ki soti diferan
kote ak diferan pèspektiv. Rotalpha
pran angajman pou l gen yon kilti òganizasyon
ki chita sou benevola, kolaborasyon laj
ak inisyativ lokal.
Inisyativ
Jwenn Resous se yon seminè
pandan yon lane k ap regwoupe lidè
kominotè toupatou atravè
Ayiti ak reprezantan ajans ki bay finansman
pou pataje ak aprann sou fason pou jwenn
e byen jere resous lokal ak entènasyonal.
Ansanm, vensenk (25) patisipan yo reprezante
ven (20) òganizasyon diferan. Ansanm,
yo te devlope e y ap ekzekite yon pwogram
k ap pèmèt yo aprann planifikasyon
pwojè, jesyon, evaliyasyon, ak
kòman pou ekri pwojè pou
jwenn finansman. Se òganizasyon
k ap patisipe nan fòmasyon an ki
kouvri frè inisyatif la. Pami òganizasyon
sa yo, nou jwenn Limyè Lavi, Pwojè
Wonn Refleksyon, Rotalpha, AAPLAG (Asosyasyon
Animatè ak Peyizan Lagonav), PAPE
(Promotion et d’Alphabetisation
pour la Promotion de l’Enfants),
ak Rasin Lespwa.
Metòd
Espas Ouvri (www.openspaceworld.org)
se yon metòd pou pèmèt
tout kalite moun nan nenpòt kalite
òganizasyon reyalize reyinyon ki
byen motive. Metòd Espas Ouvri
chita sou sipozisyon moun ki vrèman
konsène sou yon kesyon e ki vle
pran responsablite sou kesyon sa dwe jwenn
opòtinite pou yo ekzèse
responsablite a. Pandan kenz (15) lane
ki sot pase yo, li vin klè Espas
Ouvri kòm pratik lidèchip
ka kreye òganizasyon ki byen dinamik,
kote moun òdinè travay ansanm
pou jwenn rezilta ekstrayòdinè
regilyèman. Metòd Espas
Ouvri se yon estrateji kle nan ekzekisyon
pwojè nou site pi wo yo. Nan kad
Eksperyans la, gen ladan l sipò
teknik pou moun ki vle aprann anime rankont
ak metòd Espas Ouvri a.
Pwogram
Vwayaj Konsyantizasyon se
yon pwojè Beyond Borders ki ofri
moun ki sot nan peyi rich endistriyalize
yo opòtinite vin an Ayiti epi fè
konesans ak Ayisyen. Dis (10) lane eksperyans
montre eksperyans rich sa yo ka bay rezilta
ki chanje lavi vizitè yo. Yo ka
vin pi angaje nan lit pou lajistis ak
lape. Dyalog mennen konpreyansyon, ki
anpil fwa enspire aksyon konkrè.
John
Engle se youn nan moun ki te fonde Beyond
Borders, Limyè Lavi, Pwojè
Wonn Refleksyon, Rotalpha ak Inisyativ
Jwenn Resous. Li fè pati konsèy
administrasyon Enstiti
Espas Ouvri ak Journey
Into Freedom. Kòm John travay
ak tèt li, se zanmi, fanmi li,
ak oganizasyon li rann sèvis yo
ki kouvri depans li ak salè li
touche. Eksperyans la fonksyone sou kouvèti
legal Beyond Borders ak Limyè Lavi.
Pou plis enfòmasyon sou travay
Beyond Borders, ale nan sit entènèt
sa: www.beyondborders.net. Oubyen voye
yon kourye elektwonik nan adrès
sa: mail@beyondborders.net.
Oubyen rele nan nimewo sa: 610-277-5045.
Si
ou gen sijesyon, kòmantè,
oubyen si ou vle jwenn plis enfòmasyon
sou Eksperyans la, souple kontakte John
Engle atravè kourye elektwonik:
john@johnengle.net;
oubyen atravè lapòs, Limyè
Lavi, B.P. 15812, Pétion-Ville,
Haiti oswa Lynx Air. Telefòn se
: 512.3149
|
